Νέο βιβλίο
Πρόλογος
 
Ένα ολοκληρωμένο & μοναδικό βιβλίο για
ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΟΥ ΛΑΓΟΥ
Μανούσος Χαλκιαδάκης

ΚΥΝΗΓΕΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ
(Το παρακάτω κείμενο είναι άρθρο του συγγραφέα το οποίο έχει δημοσιευτεί στο περιοδικό ΚΥΝΗΓΕΣΙΑ ΚΑΙ ΚΥΝΟΦΙΛΙΑ και δεν αποτελεί ύλη του βιβλίου «Το Κυνήγι Του Λαγού»).


Του Μανούσου Χαλκιαδάκη
www.lagokinigi.gr


Πολλοί λαγοί «φαντάσματα» ταλαιπωρούν τα λαγόσκυλα στα εκπαιδευτικά του καλοκαιριού, που σέρνουν πολύ μπροστά από αυτά, χωρίς να μπορούν να τους βάλουν σε τροχιά καταδίωξης.

Αυτόν τον καιρό (από τον Μάιο και μετά) ακούγονται παράπονα από όλους σχεδόν τους λαγοκυνηγούς ότι τα σκυλιά τους ιχνηλατούν «κακούς ντορούς» με λαγούς που δεν πιάνουν αλλά σχεδόν πάντα μπροσαλεύουν και χαλάνε τα εκπαιδευτικά τους..
Τα σκυλιά δηλαδή πρωί – πρωί αφού πάρουν ένα πολύ ζεστό ντορό, αρχίζουν να «διπλώνουν» και να δείχνουν ότι βρίσκονται πολύ κοντά στο λαγό. Ο κυνηγός, που γνωρίζει τις κινήσεις των σκυλιών του, καταλαβαίνει ότι ο λαγός βρίσκεται μέσα σε ένα νοητό κύκλο συγκεκριμένης ακτίνας. Ενώ λοιπόν τα σκυλιά εξακολουθούν να ιχνηλατούν μανιωδώς, περνούν από το ένα «διπλό» στο άλλο, από το ένα «ψέμα» στο άλλο, χωρίς τελικά να δείχνουν, με την όλη εικόνα που εκπέμπουν, ότι πλησιάζουν στο γιατάκι του λαγού. Ξεπερνάνε κατά πολύ αυτό το νοητό κύκλο, που αρχικά υπολόγιζε ο λαγοκυνηγός και προχωράνε παραπέρα με αμείωτη ένταση. Η διαδρομή δηλαδή της ιχνηλασίας που ακολουθούν τα λαγόσκυλα είναι ατελείωτη, με αφύσικα πολλά «διπλά» και «ψευτοπιασίματα». Γίνεται με γρήγορο ρυθμό και δίνει μια εικόνα μιας αργής καταδίωξης ενός λαγού «φαντάσματος» που σχεδόν ποτέ δεν βλέπουμε το λαγό, ούτε και τα λαγόσκυλα μπορούν να τον φτάσουν για να τον καταδιώξουν δυναμικά. Πολλές φορές μάλιστα κάνουν μερικά «εκατοστάρια» με έντονες φωνές που θυμίζουν έντονα μπροσάλεμα του λαγού. Ίσως βέβαια, αν το έδαφος είναι καθαρό, να φανεί μακριά και ο ίδιος ο λαγός (ή ακόμα και ζευγάρι λαγών), κάπου μπροστά από τα σκυλιά.
Είναι λοιπόν σίγουρο ότι ο λαγός μπροσάλεψε. Κάθε μέρα όμως το ίδιο σκηνικό; Όλοι μπροσαλεύουν;
Η απλοϊκή εξήγηση που μπορεί να δοθεί είναι ότι, είτε τα σκυλιά μας «καβαλάνε» διαδοχικά φρέσκους ντορούς, είτε οι λαγοί γενικά μπροσαλεύουν αυτή την εποχή, είτε τα σκυλιά είναι ανίκανα και δίνουν την ευκαιρία στο λαγό να μπροσαλέψει.
Προσπαθώντας να φτάσουμε στην πιο λογική εξήγηση, απαλλάσσοντας τα σκυλιά από τη βαριά κατηγορία της ανικανότητας που χωρίς πολύ σκέψη τους επιρρίπτουμε κάθε φορά που συμβαίνει κάτι παράξενο, θα εξετάσουμε μερικούς «εποχιακούς» παράγοντες:

Μικρή διάρκεια νύχτας.
Ο λαγός, θεωρητικά τουλάχιστον, βγαίνει για βοσκή μόλις αρχίζει να σουρουπώνει (40 λεπτά μετά τη δύση του ήλιου) και επιστρέφει στο γιατάκι του με το πρώτο χάραμα της αυγής (40 περίπου λεπτά πριν την ανατολή του ηλίου). Άρα ο χρόνος που έχει στη διάθεση του για να «κυκλοφορήσει», είναι τουλάχιστον κατά μια ώρα λιγότερος από το συνολικό νυχτερινό χρόνο μεταξύ της δύσης και της ανατολής του ήλιου.
Στις 21 Ιουνίου έχουμε τη μεγαλύτερη ημέρα του χρόνου σε διάρκεια. Μετά από αυτήν την ημερομηνία, σταδιακά μειώνεται η διάρκεια της ημέρας και κατά ίσο χρόνο μεγαλώνει η διάρκεια της νύχτας, μέχρι τις 23 Σεπτεμβρίου, που η διάρκεια ημέρας και νύχτας είναι ίσες. Άρα, όλη την καλοκαιρινή περίοδο, η διάρκεια της νύχτας είναι μικρότερη και ο λαγός, κατά μέσο όρο, για δεκαπεντέμιση (15,30΄) ώρες πρέπει να ακινητεί στο γιατάκι του, ενώ έχει στη διάθεσή του μόλις οκτώμιση (8,30΄) ώρες για τη νυχτερινή του κυκλοφορία.

Ζευγάρωμα λαγών
Οι λαγήνες, κατά την περίοδο αναπαραγωγής, υποφέρουν από το συνεχόμενο κυνηγητό των αρσενικών για ζευγάρωμα. Η καλοκαιρινή περίοδος είναι περίοδος αναπαραγωγής και είτε το θέλουν είτε όχι, έχουν όλη νύχτα ένα αρσενικό πίσω τους που τις παρενοχλεί. Μόλις σταματήσουν για να βάλουν μια μπουκιά στο στόμα τους, δέχονται την επίθεση για επίβαση. Έτσι, η κάθε μια, αναγκάζεται άλλες φορές να τρέχει να ξεφύγει κι άλλες να δέχεται το «βιασμό». Η παρενόχληση αυτή επιμηκύνει επίσης το χρόνο θηλασμού των μικρών της, γιατί σχεδόν όλες οι λαγήνες θηλάζουν τα μικρά τους. Επειδή η διάρκεια της νύχτας, όπως είπαμε παραπάνω είναι μικρή, φτάνει πολύ γρήγορα το ξημέρωμα, χωρίς να έχει ικανοποιήσει την πείνα της. Ο ήλιος ανατέλλει κι αυτή προσπαθεί να φάει τις τελευταίες μπουκιές, με τον (ή τους) αρσενικό να την ακολουθεί πάντα από πίσω. Αναφέρομαι βέβαια στη λαγήνα γιατί αυτήν ακολουθεί ο αρσενικός και όχι το αντίθετο.
Αν λοιπόν κάνουμε τα εκπαιδευτικά μας σε ανοιχτό μέρος με ορατότητα, σίγουρα θα έχουμε δει λαγούς, να κατευθύνονται προς το μέρος που γιατακιάζει η θηλυκιά. Ειδικότερα αν παρακολουθήσουμε με κιάλια περιοχές που πέρυσι είχαν καεί από φωτιές. Τα «καμένα» αποτελούν συνήθως τις καλύτερες βοσκές των λαγών και συγχρόνως γιατακιάζουν μέσα σ’ αυτές. Μπορεί λοιπόν μέχρι και τις 9:00 το πρωί (τη στιγμή που έχει χαράξει από τις 6:00!), να δούμε ζευγάρια λαγών να παίζουν ή, να κινούνται με το χαρακτηριστικό «μπρος ο ένας πίσω ο άλλος» και με πολλές στάσεις ελέγχου.
Παρατηρείται μάλιστα σχεδόν αποκλειστικά σε ζευγάρια λαγών και σπανίως σε μοναχικούς λαγούς, ίσως γιατί όλοι είναι ζευγαρωμένοι ενώ οι μοναχικοί λαγοί είναι σπάνιοι αυτή την εποχή.
Βέβαια, το ίδιο συμβαίνει και σε στα ελαφρώς «ντυμένα» κυνηγοτόπια, όμως εκεί δεν μπορούμε να δούμε τους λαγούς λόγω βλάστησης.

Η ησυχία των κυνηγότοπων.
Ένας άλλος παράγοντας που παίζει βασικό ρόλο στο καθυστερημένο γιατάκιασμα των λαγών είναι η ησυχία που επικρατεί στους κυνηγότοπους τη νεκρή κυνηγετική περίοδο. Χωρίς φωνές, γαυγίσματα και φασαρία οι λαγοί είναι περισσότερο απρόσεκτοι, αντίθετα απ’ ότι την κυνηγετική περίοδο που αναπτύσσουν μηχανισμούς άμυνας και γίνονται πιο προσεκτικοί. Αν την περιοχή δεν ενοχλούν λαγόσκυλα για τα εκπαιδευτικά, ξεσηκώνονται νωρίς το σούρουπο για να κατουρήσουν, να παίξουν και να φάνε, ενώ καθυστερούν πολύ το πρωί να γιατακιάσουν. Έτσι όμως γίνονται πολύ ευάλωτοι σε άλλους κινδύνους όπως αρπαχτικά πουλιά και μάλιστα πιάνονται πολύ εύκολα στην αρχή της κυνηγετικής σαιζόν.
Πρέπει να πούμε ότι γενικά δεν τους ενοχλούν άλλοι «ακίνδυνοι» θόρυβοι όπως για παράδειγμα τα μηχανήματα ή ο θόρυβος των αυτοκινητόδρομων όσο μεγάλος κι αν είναι ή τα διάφορα κοπάδια χορτοφάγων ζώων.


Πολύ πρωί αμολάμε τα σκυλιά.
Το καλοκαίρι επικρατούν κακές συνθήκες για ιχνηλασία με ξηρασία και ζέστη. Μετά τα μέσα του Ιουνίου, που αρχίζει να στρίβει το χόρτο και να ξηραίνεται, τα ίχνη του λαγού αρχίζουν να γίνονται πιο ξεκάθαρα, όμως οι κακές συνθήκες που επικρατούν δυσκολεύουν το έργο των λαγόσκυλων. Πρέπει αυτά να κινούνται αργά και να ψάχνουν σχολαστικά το έδαφος για να εντοπίσουν τα ίχνη του λαγού. Βέβαια η καλή μύτη είναι προϋπόθεση για τη δύσκολη αυτή εποχή. Στα εκπαιδευτικά, βγάζουμε συνήθως τα νεαρά λαγόσκυλα και αυτά δεν έχουν φτάσει το επίπεδο εμπειρίας των μεγάλων για να αντεπεξέρχονται σ’ αυτές τις δυσκολίες. Τα λαγόσκυλα λοιπόν μπορούν να ιχνηλατήσουν με άνεση μόνο για λίγη ώρα, όσο πρωί γίνεται, που υπάρχει υποτυπώδης δροσιά. Αναγκάζονται λοιπόν οι κυνηγοί να ξεκινήσουν τα εκπαιδευτικά τους με το χάραμα, γιατί μετά τις 9:00 η ζέστη είναι αφόρητη.

Είναι λοιπόν μικρή η διάρκεια της νύχτας, οι λαγοί ερωτοτροπούν όλη τη νύχτα, δεν προλαβαίνουν να φάνε και λόγω της ησυχίας που επικρατεί, ο ήλιος βγαίνει ψηλά στον ουρανό και αυτοί ακόμα περιπλανιούνται στις βοσκές. Εμείς βγάζουμε πολύ πρωί τα σκυλιά μας στα εκπαιδευτικά για να προλάβουμε την ολιγόωρη πρωινή δροσιά και είναι λογικό αυτά να παίρνουν ένα φρέσκο ντορό που όμως ο λαγός ή οι λαγοί δεν έχουν γιατακιάσει ακόμα. Ακούνε τη φασαρία τη δική μας και των σκυλιών και φυσικά αφού δεν έχουν την πολυτέλεια χρόνου να κάνουν κανονικά τα κόλπα διαδρομής καθίσματος και να γιατακιάσουν, αρχίζουν τα κόλπα παραπλάνησης και διαφυγής. Κόλπα διαφυγής, όπως αυτά που κάνουν προς το τέλος της καταδίωξης για να τους χάσουν τελείως τα λαγόσκυλα. Έτσι τα σκυλιά παρουσιάζουν στην ιχνηλασία τους την εικόνα που αναλύσαμε στην αρχή του άρθρου και η οποία μας προβληματίζει ιδιαίτερα, γιατί δεν μπορούμε να δώσουμε κάποια συγκεκριμένη απάντηση για τα αίτια που την προκαλούν.
Δεν πρόκειται λοιπόν ούτε για ανικανότητα των σκυλιών μας, ούτε για «καβάλημα» των ιχνών, ούτε για κανονικό μπροσάλεμα των λαγών. Πρόκειται απλά για ενόχλησή τους πριν το καθυστερημένο γιατάκιασμα τους, ή για ενόχληση τους από τα σκυλιά μας που κακώς ξαμολήσαμε χαράματα στον κυνηγότοπο. Και στις δυο περιπτώσεις δηλαδή, δεν πρόλαβαν ακόμα να γιατακιάσουν και ενοχλήθηκαν από την παρουσία τη δική μας και των σκυλιών μας.
Αν τη συγκεκριμένη περιοχή την επισκεφτούμε διαδοχικά για 2-3 συνεχόμενες ημέρες, οι λαγοί θα «συμμορφωθούν» και θα αρχίσουν να γιατακιάζουν στην ώρα τους. Έτσι δε θα παρατηρούμε πια τα σκυλιά μας να ιχνηλατούν λαγούς «φαντάσματα», αλλά θα αρχίσουν να ξεφωλιάζουν κανονικά και να καταδιώκουν.

Στην περίπτωση που εκπαιδεύουμε νεαρά λαγόσκυλα, πρέπει να προσέχουμε γιατί αυτά αποκομίζουν τόσο θετικές εμπειρίες όσο και κακές συνήθειες, από το φαινόμενο αυτό.
Θετικές εμπειρίες, γιατί καταλαβαίνουν ότι πρέπει να βιαστούν για να προλάβουν το λαγό, άρα πιέζονται για να ιχνηλατήσουν πιο γρήγορα. Αυτό βοηθά στο να ξεπερνούν γρήγορα τα τελευταία κόλπα του λαγού και να μην του δίνουν το περιθώριο να μπροσαλέψει και να τους «πάρει μέτρα».
Κακές συνήθειες, γιατί αν καθημερινά τους αλλάζουμε κυνηγότοπους και τυχαίνει να αντιμετωπίζουν συνεχώς τέτοιες καταστάσεις, θα αναγκάζονται να κόβουν γρήγορα αλώνια για να προλαβαίνουν το λαγό. Όμως σε άλλη περίπτωση που ο λαγός γιατακιάζει καλά και δε σέρνει εύκολα, ίσως κάποια σκυλιά από «κεκτημένη ταχύτητα» να καβαλάνε κάποιους λαγούς.

Τέλος, αν είναι περίοδος κυνηγιού πρέπει να εφαρμόσουμε κάποια τακτική για να πιάσουμε αυτό το λαγό «φάντασμα», γιατί διαφορετικά θα μας χαλάσει την ημέρα μας. Το πώς θα τον «εγκλωβίσουμε» και θα τον αναγκάσουμε να έρθει αυτός πάνω στο καρτέρι μας, αναλύεται στο βιβλίο «το κυνήγι του λαγού» και στο υποκεφάλαιο «πρωινή ενόχληση».