Νέο βιβλίο
Πρόλογος
 
Ένα ολοκληρωμένο & μοναδικό βιβλίο για
ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΟΥ ΛΑΓΟΥ
Μανούσος Χαλκιαδάκης

ΚΥΝΗΓΕΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ
(Το παρακάτω κείμενο είναι άρθρο του συγγραφέα το οποίο έχει δημοσιευτεί στο περιοδικό ΚΥΝΗΓΕΣΙΑ ΚΑΙ ΚΥΝΟΦΙΛΙΑ και δεν αποτελεί ύλη του βιβλίου "Το Κυνήγι Του Λαγού").


Του Μανούσου Χαλκιαδάκη
www.lagokinigi.gr

Στα σημεία κλειδιά μιας ιχνηλασίας οι ιχνηλάτες πρωτοβουλίας "παίρνουν την ομάδα πάνω τους" και την οδηγούν κοντά στο λαγό. Τι προσόντα πρέπει να έχει ένας ιχνηλάτης για να εξελιχτεί σε ιχνηλάτη πρωτοβουλίας; Τι είναι αυτό που τον κάνει να ξεχωρίζει;

Παρατηρώντας την ιχνηλασία μιας ομάδας λαγόσκυλων, αρχικά τα βλέπουμε να βρίσκουν κάποιες οσμές και, αν πρόκειται για ράτσα που φωνάζουν στο ντορό, το καθένα να βγάζει τις φωνούλες του, χωρίς τα άλλα να επηρεάζονται. Όμως κάποιο από αυτά (συνήθως το πιο έμπειρο) μόλις βρει το "καλό ίχνος", είτε φωνάξει είτε όχι, πολλές φορές μόνο από το θόρυβο και την ένταση του ρουθουνίσματος ή τη διαφοροποίηση των κινήσεων του σώματός του, μαζεύει όλα τα άλλα λαγόσκυλα πάνω στο ίχνος αυτό. Είναι το ίχνος αυτό που τελικά αποδεικνύεται ότι ανήκει σε λαγό που γιατακιάζει κοντά στην περιοχή, γιατί απλά η ιχνηλασία του καταλήγει στο ξεφώλιασμα. Το λαγόσκυλο λοιπόν αυτό είναι ένα σκυλί πρωτοβουλίας τουλάχιστον ως προς τη φάση της επιλογής του ντορού. Το χαρακτηριστικό αυτού του σκυλιού πρωτοβουλίας είναι ότι πάντα καταπιάνεται με φρέσκα ίχνη που ανήκουν σε λαγούς που γιατακιάζουν κοντά στην περιοχή και όχι σε λαγούς που ξεκόβουν και γιατακιάζουν σε απομακρυσμένες περιοχές.
Για να γίνω πιο ακριβής θα αναφερθώ σε ένα παράδειγμα: αν στις 05:00 πρωινή ώρα βρεθούν δυο λαγοί σε ένα συγκεκριμένο σημείο ενός κυνηγότοπου, είναι ευνόητο ότι ένα λαγόσκυλο που θα μυρίσει τα ίχνη τους στις 07:00, θα είναι γι αυτό το ίδιο φρέσκα και τα δυο ίχνη. Όμως οι λαγοί, λίγα λεπτά μετά τις 05:00, θα τραβήξει ο καθένας το δρόμο προς το γιατάκι του και μπορεί ο ένας να γιατακιάζει στα 200 μέτρα, ενώ ο άλλος σε μια απομακρυσμένη περιοχή στα 2.000 μέτρα ή ακόμα πιο μακριά. Το λαγόσκυλο πρωτοβουλίας λοιπόν στη φάση αυτή, πάντα θα επιλέξει το ίχνος του κοντινού λαγού και όχι του μακρινού.
Η εικόνα αυτή είναι συνηθισμένη, και δίνουμε την εξήγηση ότι η εμπειρία του λαγόσκυλου αυτού είναι μεγάλη για να ξεχωρίζει το "καλό φρέσκο" ίχνος από το απλά φρέσκο. Τα πράγματα όμως δεν είναι πάντα έτσι, γιατί αν είμαστε παρατηρητικοί διαπιστώνουμε ότι πολλές φορές κι άλλα έμπειρα σκυλιά βρίσκουν το καλό φρέσκο ίχνος αλλά το απορρίπτουν για να ακολουθήσουν ένα άλλο επίσης φρέσκο, το οποίο όμως ανήκει σε λαγό άλλης απομακρυσμένης περιοχής. Αποτέλεσμα είναι να "φάμε τη μέρα μας" στην ιχνηλασία του, ίσως χωρίς αποτέλεσμα.
Σε προσωπικά κυνήγια, έχω παρατηρήσει κάποια σκυλιά περνώντας από μια περιοχή να μυρίζονται φρέσκα ίχνη και να τα απορρίπτουν προχωρώντας παραδίπλα και ιχνηλατώντας άλλα ίχνη χωρίς σημασία. Όμως τα αμέσως επόμενα λεπτά ένα λαγόσκυλο πρωτοβουλίας "αρπάζει" τα "απορριφθέντα" αυτά ίχνη και αρχίζει με ένταση να τα ιχνηλατεί, ώσπου τελικά αποδεικνύεται ότι ανήκουν σε κοντινό λαγό που ξεφωλιάζεται σε σύντομο χρόνο.
Πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση που η πορεία των λαγόσκυλων διασταυρώνεται με την πορεία διπλών ιχνών της διαδρομής καθίσματος ενός λαγού. Εδώ η απόδειξη είναι χειροπιαστή γιατί ο ιχνηλάτης πρωτοβουλίας που θα δώσει μεγάλη σημασία σε "απορριφθέντα" από άλλους ιχνηλάτες ίχνη, άμεσα θα δικαιωθεί.

Ποιο λοιπόν είναι το κριτήριο επιλογής του καλού ίχνους από τον ιχνηλάτη πρωτοβουλίας; Γιατί άλλοι ιχνηλάτες που πρώτοι ιχνηλάτησαν το ίδιο ίχνος δεν του έδωσαν την πρέπουσα σημασία και προχώρησαν σε άλλα ανούσια ίχνη;
Το σημαντικό είναι ότι το ίχνος ιχνηλατήθηκε από όλους τους ιχνηλάτες, άρα δεν μπορούμε να πούμε ότι ο ιχνηλάτης πρωτοβουλίας είχε καλύτερη όσφρηση και το "έπιασε" ενώ οι άλλοι είχαν αδύνατη όσφρηση και δεν το «έπιασαν». Απλά, ο ιχνηλάτης πρωτοβουλίας το ξεχώρισε από τα άλλα ως το πιο "πονηρό". Ως το ίχνος που οδηγεί άμεσα στο λαγό.

Απαντήσεις πάνω στο θέμα της επιλογής του καλού ίχνους από το λαγόσκυλο πρωτοβουλίας μπορούμε να ακούσουμε πολλές και σχεδόν πάντα θα είναι από την εμπειρία παλιών λαγοκυνηγών.
Πιστεύω ότι όλες αυτές οι επεξηγήσεις θα έχουν ένα κοινό σημείο: αυτό που λέμε "πονηρό ίχνος". "Πονηρό ζάλο" συνηθίζουν να το λένε οι παλιοί Κρητικοί λαγάδες).

Τι είναι αυτό το "πονηρό ίχνος" και γιατί το λέμε έτσι; Για την απάντηση αυτή θα μπορούσαμε να εξαντλήσουμε ολόκληρη την ύλη του παρόντος τεύχους, όμως δίνοντας έναν ορισμό θα λέγαμε ότι είναι το ανάλαφρο ίχνος που αφήνει ο λαγός με τέτοιο τρόπο ώστε να μην το ακολουθήσουν οι όποιας φύσης ιχνηλάτες εχθροί του, γιατί πάντα οδηγεί προς το γιατάκι του.
Πως όμως μπορεί ένα φρέσκο ίχνος, όσο ανάλαφρο και να είναι, να μην ακολουθηθεί από το λαγόσκυλο;
Ο λαγός λοιπόν φροντίζει από τα ίχνη της τελευταίας του βοσκής και σε όλη τη διαδρομή καθίσματος που κάνει μέχρι να μπει στο γιατάκι του, να αφήνει εναλλάξ έντονα και ανάλαφρα ίχνη (πολυσέλιδη και λεπτομερής αναφορά της διαδρομής αυτής γίνεται στο βιβλίο "Το Κυνήγι Του Λαγού", και δεν είναι δυνατόν να αναλυθεί εδώ).
Τα έντονα ίχνη είναι πολύ περισσότερα από τα ανάλαφρα. Αποκλειστικό σκοπό έχουν να μπερδέψουν και να οδηγήσουν το λαγόσκυλο σε αντίθετη κατεύθυνση, μακριά από το γιατάκι. Έχουν, δηλαδή, φορά απομάκρυνσης από το γιατάκι του λαγού. Επειδή είναι περισσότερο έντονα, το λαγόσκυλο τα ακολουθεί με περισσότερη άνεση, και, ιδίως το νεαρό, το φλύαρο και το άπειρο λαγόσκυλο, τα προτιμά από τα ανάλαφρα.
Τα ανάλαφρα είναι ίχνη που μυρίζουν λιγότερο από τα έντονα, και είναι πάντα ανακατεμένα κι επιμελώς κρυμμένα ανάμεσα στα έντονα ίχνη της διαδρομής καθίσματος. Πάντα τα ανάλαφρα ίχνη επιστρέφουν από τα όποια κόλπα και τα διπλά και έχουν φορά προς το γιατάκι του λαγού.
Είναι λοιπόν πολύ εύκολο ένα λαγόσκυλο να παρασυρθεί από τη μυρωδιά των "βαρυπατημένων" έντονων ιχνών, κι ευκολότερα να απομακρυνθεί από το λαγό παρά να πλησιάσει σ’ αυτόν. Μην ξεχνάμε ότι ένας μεγάλος αριθμός ιχνηλατών ικανοποιείται απλά και μόνο με την ιχνηλασία όσο γίνεται πιο φρέσκων ιχνών του λαγού γιατί αυτά ερεθίζουν περισσότερο τη μύτη του.
Αυτό λοιπόν, κατά τη δική μου εξήγηση, είναι και το σημείο που διαφοροποιεί ένα συνηθισμένο και μέτριας απόδοσης λαγόσκυλο από ένα λαγόσκυλο πρωτοβουλίας. Ένα κυνηγόσκυλο πρωτοβουλίας, οποιουδήποτε θηράματος, έχει πάντα στο μυαλό του πιο ξεκάθαρους στόχους. Θέλει να φτάσει στο ίδιο το θήραμα όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Έτσι και το λαγόσκυλο. Αφού καταλάβει ποιο είναι τελικά το ίχνος που οδηγεί στο γιατάκι του λαγού, το καταγράφει στο υποσυνείδητό του και το προτιμά από άλλα, όσο πιο έντονα και να είναι αυτά. Με την πάροδο του χρόνου αυτή η τακτική παγιώνεται ως "μέθοδος έρευνας" που φέρνει αποτέλεσμα.

Συμπεραίνουμε λοιπόν ότι ένας ιχνηλάτης μέτριας ευφυΐας για τα δεδομένα της ράτσας του, δεν εξελίσσεται εύκολα σε σκυλί πρωτοβουλίας τουλάχιστον κατά τη φάση της έρευνας και του ξεφωλιάσματος. Υπάρχουν δηλαδή ράτσες ιχνηλατών μέτριας ευφυΐας σε σχέση με άλλες ράτσες, αλλά τα σκυλιά πρωτοβουλίας της ράτσας αυτής είναι από τα πιο ευφυή σκυλιά της συγκεκριμένης ράτσας.
Στο ερώτημα βέβαια: γιατί δεν επιλέγουμε ιχνηλάτες πρωτοβουλίας μόνο από ράτσες λαγόσκυλων που να παρουσιάζουν υψηλό βαθμό ευφυΐας; ανοίγουμε ένα άλλο μεγάλο παράθυρο διαλόγου, λέγοντας απλά ότι αυτό δεν είναι εφικτό. Γιατί επειδή υπάρχουν μεγάλες διαφοροποιήσεις στις γενικότερες συνθήκες του κάθε τόπου (μορφολογία εδάφους, κλίματος, θηράματος και τρόπου θήρευσης), τα κριτήρια επιλογής της ράτσας ιχνηλατών επεκτείνονται και σε άλλα βασικά προσόντα της (σωματικά και εργασιακά) ούτως ώστε στο σύνολό τους να ταιριάζουν ιδανικά στις παραπάνω συνθήκες.

Δεν είναι λοιπόν αναγκαίο, τουλάχιστον κατά τη φάση της έρευνας, το λαγόσκυλο πρωτοβουλίας να έχει την καλύτερη μύτη απ’ όλα τα άλλα, αλλά να είναι έξυπνο και μεθοδικό. Στις υπόλοιπες φάσεις του κυνηγιού του λαγού, η καλή και καθαρή μύτη του ιχνηλάτη πρωτοβουλίας είναι καθοριστικής σημασίας ιδίως κατά τη φάση της καταδίωξης και ειδικότερα κατά τη διόρθωση της λάθους πορείας του λαγού και κατά το δεύτερο ξεφώλιασμα.
Τα προσόντα ενός ιχνηλάτη πρωτοβουλίας τις περισσότερες φορές μεταδίδονται κληρονομικά και μπορούμε με κατάλληλες επιλογές γεννητόρων να τα σταθεροποιήσουμε ως εξειδικευμένα προσόντα κάποιας σειράς αίματος μιας ράτσας καθαρόαιμων ιχνηλατών.