Νέο βιβλίο
Πρόλογος
 
Ένα ολοκληρωμένο & μοναδικό βιβλίο για
ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΟΥ ΛΑΓΟΥ
Μανούσος Χαλκιαδάκης

ΚΥΝΗΓΕΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ
(Το παρακάτω κείμενο είναι άρθρο του συγγραφέα το οποίο έχει δημοσιευτεί στο περιοδικό ΚΥΝΗΓΕΣΙΑ ΚΑΙ ΚΥΝΟΦΙΛΙΑ και δεν αποτελεί ύλη του βιβλίου «Το Κυνήγι Του Λαγού»).

Του Μανούσου Χαλκιαδάκη
www.lagokinigi.gr

Μετά από όσο αναφέρθηκαν στα προηγούμενα άρθρα, ας δούμε πως πρέπει να χρησιμοποιούμε τις όποιες διευκολύνσεις και ανέσεις μας προσφέρουν τα εκπαιδευτήρια με γνώμονα πάντα το καλύτερο εκπαιδευτικό αποτέλεσμα.
Θα ακολουθήσουμε χονδρικά την πορεία της εκπαίδευσης ενός κουταβιού και παράλληλα θα επισημαίνουμε τη βοήθεια που μπορούμε να έχουμε από ένα εκπαιδευτήριο.
Όπως έχει πολλές φορές ειπωθεί, οι πρώτοι μήνες της ζωής του κουταβιού θα μας δώσουν την ευκαιρία, παράλληλα με την εκπαίδευση υπακοής, να δεθούμε με το κουτάβι μας. Ο σκύλος είναι ο πιο πιστός σύντροφος του ανθρώπου. Όμως αυτή η πίστη και η αφοσίωση, δεν έρχεται από μόνη της. Όσο μεγαλώνει η αποδοχή του στο πρόσωπό μας ως ηγέτης του, τόσο μεγαλώνει η πίστη και η αφοσίωσή του σε εμάς. Δεν είναι του παρόντος να μιλήσουμε γι’ αυτό το θέμα, όμως πρέπει να ξέρουμε ότι αποτελεί το θεμέλιο λίθο για τη γενικότερη απόδοση του. Να «βγάζει» τον καλύτερό του εαυτό σε κάθε στιγμή της ζωής του, και να κάνει κάθε τι δυνατόν για να μας ευχαριστεί. Αν το πετύχουμε αυτό δε θα χρειαστεί, για παράδειγμα, να του μάθουμε να μην κυνηγά «απαγορευμένα τριχωτά». Αρκεί απλά να καταλάβει ότι δε θέλουμε να τα κυνηγά, και δε θα το κάνει ποτέ!
Για να μας αποδεχτεί ως ηγέτη του, δε χρειάζεται ούτε να τον βάλουμε στο σαλόνι μας, ούτε να τρώμε φαγητό από το ίδιο πιάτο. Πέραν από τις σωστές συνθήκες διαβίωσης και την προληπτική ιατρική που θα του παρέχουμε, πρέπει να του αφιερώνουμε καθημερινά χρόνο, κάνοντας συνεχώς έξυπνα εκπαιδευτικά παιχνίδια. Στα παιχνίδια αυτά εμείς είμαστε ο αρχηγός και ο έπαινος με την τιμωρία, είναι βασικά στοιχεία του παιχνιδιού.
Το ξύπνημα των κυνηγετικών ενστίκτων και γενικά ξεκίνημα του κουταβιού, αποτελούν για αυτό τις πρώτες και μεγάλες συγκινήσεις της ζωής του. Τα καλύτερα εκπαιδευτικά παιχνίδια. Πιστεύω λοιπόν ότι πρέπει αυτές τις μεγάλες συγκινήσεις να τις μοιραστεί μαζί μας και να τις συνδέσει μαζί μας. Γι αυτόν αποκλειστικά το λόγο, εγώ προσωπικά, δε θα άφηνα ποτέ το κουτάβι μου σε ένα εκπαιδευτήριο για να το ξεκινήσουν άλλοι, αλλά θα πλήρωνα όποιο τίμημα προκειμένου να κάνω εγώ αυτή τη διαδικασία.
Πέραν της παραπάνω αυστηρά προσωπικής μου άποψης, πρέπει να πούμε ότι ένα κουτάβι που θα μείνει στο εκπαιδευτήριο, θα τύχει καλής φροντίδας από άποψη φαγητού και διαμονής. Εκεί, θα είναι εξασφαλισμένο από δηλητηριάσεις και το περισσότερο σίγουρο είναι ότι θα έρθει σε οπτική επαφή με το λαγό, πράγματα που στον ανοιχτό κυνηγότοπο δεν είναι εύκολο να τα διασφαλίσουμε.

Ηλικία έναρξης εκπαίδευσης
Αν πιέζαμε ένα παιδί τριών χρόνων να παρακολουθήσει κανονικά τα μαθήματα της πρώτης τάξης του Δημοτικού σχολείου, αυτό θα λειτουργούσε θετικά στη μαθησιακή του πορεία ή αρνητικά;
Το κουτάβι μας είναι ένα νήπιο. Οποιαδήποτε θετική ή αρνητική εμπειρία καταγράφεται στο υποσυνείδητό του αυτούσια με τους ήχους, τις μυρουδιές τον πόνο, τη γεύση, και στη διάρκεια της ζωής του σε κάθε περίπτωση θα λειτουργεί ανάλογα, προτρεπτικά ή αποτρεπτικά.
Αναφέραμε στο πρώτο μέρος του άρθρου ότι ένα μεγάλο λάθος των λαγοκυνηγών είναι να πιέσουν ένα κουτάβι στο ξεκίνημα. Πρέπει να λάβουμε πολύ σοβαρά υπ’ όψη μας ότι μια βασικότατη εργασιακή διαφορά μεταξύ ενός ιχνηλάτη σε σχέση με ένα σκύλο φέρμας, είναι η εξαντλητική καταδίωξη. Άρα ένα κουτάβι φέρμας, μπορεί να ξεκινήσει την πρακτική του εκπαίδευση από πολύ μικρότερη ηλικία, χωρίς να κινδυνεύει να πάθει ανεπανόρθωτη ζημιά από μια εξαντλητική καταδίωξη. Εξάλλου, από τη φύση του ένα πουλόσκυλο εμφανίζει ωρίμανση πρακτικής εκπαίδευσης σε μικρότερη ηλικία από ένα κουτάβι ιχνηλάτη.
Η ανυπομονησία έχει καταστρέψει τα καλύτερα κουτάβια. Γιατί ένα καλό κουτάβι που θα εκφράσει ενδιαφέρον από πολύ μικρό, ο ιδιοκτήτης του αν τύχει να μην είναι εγκρατής, θα το «κάψει» βάζοντας το στον ανοιχτό κυνηγότοπο να «καταδιώκει» ουσιαστικά τα μεγάλα λαγόσκυλα.
Σε μικρή ηλικία κι αφού έχει ολοκληρώσει την εκπαίδευση υπακοής, μπορούμε να το φέρουμε σε μια πρώτη οπτική επαφή με ένα λαγό στο εκπαιδευτήριο, σε αντικατάσταση του ελέγχου ενστίκτων που κάνουμε με το κουνέλι. Μόνο για μια φορά όμως και ανεξάρτητα από το αν θα κυνηγήσει το λαγό ή όχι. Απλά αν από την πρώτη φορά τον κυνηγήσει με πάθος, θα είναι απλώς μια ένδειξη ότι το κουτάβι έχει μέσα του το «ένστικτο του κυνηγού». Αν όμως δεν τον κυνηγήσει, αυτό δεν αποτελεί ούτε καν ένδειξη ότι το κουτάβι θα βγει άχρηστο.

Το ξύπνημα των ενστίκτων
Το κάθε κουτάβι ιχνηλάτη, μέχρι την ηλικία των οκτώ τουλάχιστον μηνών πρέπει να είναι χαλαρό και να μαθαίνει μόνο υπακοή. Μετά την ηλικία αυτή, θα πρέπει κατά διαστήματα να τσεκάρουμε αν αρχίζει να ωριμάζει κυνηγετικά. Αν ο καιρός έχει δροσίσει και το παίρνουμε μαζί μας στον κυνηγότοπο, θα αρχίζει να δείχνει ενδιαφέρον για τα ίχνη του λαγού και το πιθανότερο είναι να βρίσκει τις βερβελιές (κακαράντζες) και να τις τρώει, ή να ακολουθεί τα μεγάλα στην ιχνηλασία. Τα σημάδια αυτά δείχνουν ωρίμανση και πρέπει να του κάνουμε μια «ένεση ξυπνήματος».
Το να δούμε έναν λαγό να κάθεται στο γιατάκι του και να το βάλουμε να τον ξεφωλιάσει, δεν είναι και τόσο εύκολο για όλους μας, ίσως μάλιστα ο λαγός με το πρώτο σάλτο να εξαφανιστεί από το οπτικό πεδίο του κουταβιού. Το καλύτερο ξύπνημα γίνεται στο εκπαιδευτήριο. Οποιαδήποτε ώρα της ημέρας τους κρύους μήνες, και αναγκαστικά πρωί ή αργά το απόγευμα όταν έχει ζέστη. Θα το βάλουμε σε ένα μικρό κι ανοιχτό (με ορατότητα) εκπαιδευτήριο 2-3 στρεμμάτων με πολλούς λαγούς. Σκοπός μας είναι να βλέπει το λαγό που θα ξεφωλιαστεί (τυχαία ή μη δεν έχει σημασία) και να αρχίσει να τον κυνηγά. Ο μικρός χώρος δε θ’ αφήσει το λαγό να εξαφανιστεί, αλλά γυρνώντας γύρω – γύρω, θα δώσει την ευκαιρία στο κουτάβι να τον δει πολλές φορές και να τον κυνηγήσει. Αν δεν κυνηγήσει κανένα λαγό για δυο συνεχόμενες επισκέψεις, δε θα επιμείνουμε, αλλά θα φύγουμε και θα επανέλθουμε τουλάχιστον μετά ένα μήνα. Δεν πρέπει να ανησυχούμε ακόμα κι αν το κουτάβι ήδη έχει κλείσει τον πρώτο χρόνο της ζωής του. Ορισμένοι σοβαροί ιδιοκτήτες – εκπαιδευτές κάνουν ένα πρώτο τσεκάρισμα στο κουτάβι και αν διαπιστώσουν ότι δεν είναι ακόμα έτοιμο, προτείνουν στον ιδιοκτήτη να το κρατήσει ακόμα λίγο.
Αν όλα πάνε καλά και το κουτάβι κυνηγήσει μανιωδώς τους λαγούς, δε θα το αφήσομε να κουραστεί. Ανάλογα με το ενδιαφέρον, θα κάνουμε 4 - 6 επισκέψεις με μεσοδιάστημα δύο έως πέντε ημερών κάθε φορά, για να προλαβαίνει το κουτάβι να εμπεδώνει αυτό που κάνει. Θα είμαστε πάρα πολύ προσεκτικοί και αν παρατηρήσουμε το κουτάβι να μη χρησιμοποιεί τη μύτη του σαν ιχνηλάτης, αλλά, μόλις το βάλουμε μέσα στο εκπαιδευτήριο να τρέχει πάνω κάτω σαν πουλόσκυλο ψάχνοντας το «χώρο» και προσπαθώντας να «πέσει» τυχαία πάνω σε κάποιο λαγό, αμέσως θα το μαζέψουμε και δεν θα το ξαναβάλουμε σε τέτοιο περιορισμένο χώρο.
Στη φάση αυτή μας ενδιαφέρει να ξυπνήσουμε μόνο τα ένστικτά του. Αν επιμείνουμε θα το καταστρέψουμε, γιατί θα μάθει σε λάθος μέθοδο ψαξίματος και, στον κυνηγότοπο, δε θα έχει την υπομονή και επιμονή να ξεδιπλώσει τα δύσκολα τελευταία διπλά και σάλτα του λαγού πριν κάτσει στο γιατάκι του, αλλά θα τον καβαλάει. Και όλοι ξέρουμε πόσο σοβαρό ελάττωμα είναι το να καβαλά ένα λαγόσκυλο το λαγό. Το να ψάχνει το «χώρο» ανεμιστά, είναι μεγάλο πλεονέκτημα, αλλά μόνο όταν ιχνηλατώντας φτάσει στα μεγάλα σάλτα πριν το γιατάκι. Όχι να εφαρμόζει αυτή τη μέθοδο αντί για ιχνηλασία. Προσοχή λοιπόν, γιατί βλέποντας «το καμάρι μας» να κυνηγά τους λαγούς, παρασυρόμαστε από τον ενθουσιασμό μας σε μοιραία λάθη.

Τα πρακτικά μαθήματα
Τα πρακτικά μαθήματα πρέπει να γίνονται σε πραγματικές συνθήκες κυνηγίου, άρα στον πραγματικό κυνηγότοπο. Αν όμως για τους λόγους που αναφέραμε (στο πρώτο άρθρο) αυτό δεν είναι και τόσο εφικτό, ένα κατάλληλο εκπαιδευτήριο μπορεί κάλλιστα να παίξει το ρόλο του κυνηγότοπου. Αρκεί ο χώρος αυτός να είναι τουλάχιστον σαράντα στρέμματα για τα πρώτα μαθήματα και να έχει τόσους λαγούς όσους ένας πλούσιος κυνηγότοπος. Καλό θα είναι να μην είναι πολύ σφιχτός για να υπάρχει ορατότητα τόσο για το κουτάβι όσο κι εμείς να το παρακολουθούμε. Αναγκαστικά θα ξεκινούμε πρωί, γιατί τώρα μας ενδιαφέρει όλο και περισσότερο η ιχνηλασία. Εύκολα ή δύσκολα το κουτάβι θα ιχνηλατεί και κάποιοι λαγοί που και που θα ξεφωλιάζονται. Αυτό θα κρατήσει ζωντανό το ενδιαφέρον του κουταβιού και θα το παθιάσει. Πάντως αν δυσκολεύεται πολύ και για μερικές εξόδους δεν ξεφωλιάζει, θα του κάνει καλό μια (μόνο μια) «ένεση» στον μικρό χώρο και ξανά πάλι πίσω στον μεγάλο χώρο.
Στη συνέχεια πρέπει να προσθέσουμε ακόμα κι άλλο βαθμό δυσκολίας. Θα διαλέξουμε ακόμα μεγαλύτερο χώρο, με πυκνότητα λαγών όσο ένας καλός κυνηγότοπος. Η έκταση πρέπει να είναι τέτοια που ο κάθε λαγός να κάνει την ίδια ακριβώς διαδρομή καθίσματος που θα έκανε και στον ανοιχτό κυνηγότοπο. Να μην αναγκάζεται δηλαδή να περιορίσει τα κόλπα του, και γενικά να επικρατούν όσο γίνεται φυσιολογικές συνθήκες ιχνηλασίας.
Εδώ χρειάζεται υπομονή, γιατί η ολοκλήρωση της πρακτικής εκπαίδευσης ίσως πάρει πολλούς μήνες. Κανονικά, το κουτάβι πρέπει να μπαίνει στην ομάδα των μεγάλων λαγόσκυλων μετά τη συμπλήρωση των δύο χρόνων της ζωής του.
Μέσα στη διαδικασία της εκπαίδευσης συμπεριλαμβάνονται μαθήματα σε πολλούς διαφορετικούς κυνηγότοπους ούτως ώστε το κουτάβι να αποκτήσει πολλές εμπειρίες και να μη γίνει «τοπικιστής». Ο τοπικισμός, το να κυνηγά δηλαδή μόνο σε γνωστούς κυνηγότοπους, παρατηρείται πολλές φορές σε λαγόσκυλα. Ο λαγός εξάλλου, ανάλογα με τη μορφολογία του εδάφους, διαφοροποιεί τα κόλπα του, και αυτό πρέπει να καταγραφεί στο υποσυνείδητο του κουταβιού τώρα που είναι μικρό. Όταν μεγαλώσει, δε θα είναι εύκολο αυτό να το καταλάβει. Πρέπει λοιπόν, το πρόγραμμα εκπαίδευσης, να έχει μεγάλη ποικιλία κυνηγότοπων και αναγκαστικά πολλά μαθήματα πρέπει να γίνουν πια σε πραγματικό κυνηγότοπο, γιατί δε νομίζω ότι πάντα θα βρίσκεται κοντά μας τόση ποικιλία εκπαιδευτηρίων. Αυτός είναι και ένας σοβαρός λόγος που στα πρακτικά μαθήματα, ακόμα και αν ο εκπαιδευτής έχει πάρει «εργολαβία» την εκπαίδευση, πρέπει εμείς εναλλάξ να το παίρνουμε και να το βγάζουμε και στον κυνηγότοπο. Αυτό βέβαια είναι θετικό και για άλλο ένα ακόμα λόγο, ιδίως στην περίπτωση που δεν έχουμε μεγάλη εμπειρία στην εκπαίδευση: Αν μας παρουσιάσει κάποιο πρόβλημα στον κυνηγότοπο, θα το συζητήσουμε με τον εκπαιδευτή και από κοινού θα το λύσουμε ευκολότερα.

Εκπαίδευση στα απαγορευμένα
Πολλές φορές, μέσα στους μεγάλους χώρους των εκπαιδευτηρίων, υπάρχουν ήμερα ζώα π.χ. αιγοπρόβατα, που παράλληλα με την εκμετάλλευση τους από τον ιδιοκτήτη, παίζουν το ρόλο του «απαγορευμένου θηράματος».
Όλοι ανεξαιρέτως οι ιχνηλάτες τριχωτού θηράματος κυνηγούν... τριχωτό θήραμα. Γιατί μέσα στο μυαλό του σκύλου είναι όλα τα θηράματα. Και ο λαγός, και η αλεπού, και το ζαρκάδι, και το αγριοκάτσικο, και το γουρούνι, ακόμα και τα ήμερα αιγοπρόβατα, μέχρι που εμείς (ηθελημένα ή αθέλητα πολλές φορές) να του υποδείξουμε τι θέλουμε να κυνηγά και τι όχι.
Με την παρουσία των τριχωτών αυτών, μέσα στον ελεγχόμενο χώρο του εκπαιδευτηρίου, εύκολα μπορούμε να «απαγορεύσουμε» στο σκύλο μας να τα κυνηγά. Άλλες φορές μάλιστα ίσως να μην έχουμε κολάρο εκπαίδευσης και πρέπει να πούμε ότι τα εκπαιδευτήρια διαθέτουν τέτοιο εξοπλισμό.
Σε ανοιχτό κυνηγότοπο έχει συμβεί άτσαλο κτύπημα με κολάρο σε σκύλο και αυτός εξαφανίστηκε τρέχοντας παίρνοντας μαζί του και το κολάρο!

Διόρθωση λαθών
Σκυλιά που απομακρύνονται χωρίς λόγο και χωρίς να ακούνε το κάλεσμα του κυνηγού, μέσα στον ελεγχόμενο χώρο και με τη χρήση του κολάρου εκπαίδευσης είναι σίγουρο ότι θα συμμορφωθούν.
Θα κόψουν επίσης και με τη βοήθεια του κολάρου, άλλες κακές συνήθειες όπως, να τρέχουν στην καταδίωξη που κάνουν ξένα σκυλιά, να ξεφεύγουν από την ομάδα που ιχνηλατεί για να ψάξουν άλλο «δικό τους λαγό» κ.λπ.
Επίσης εκπαίδευση στη φόλα και γενικά εκπαίδευση στο να μην τρώει οτιδήποτε βρει στη γη. Ελεγχόμενα ο ιδιοκτήτης του εκπαιδευτηρίου έχει τοποθετήσει διάφορους μεζέδες σε συγκεκριμένα σημεία, ούτως ώστε να πετύχει η επ’ αυτοφώρω τιμωρία.

Όσο ψηλά λοιπόν μπορεί να ανεβάσουν ένα κουτάβι οι χώροι των εκπαιδευτηρίων, άλλο τόσο χαμηλά μπορεί να το ρίξουν αν τα παρακάνουμε και αποζητήσουμε την απόλυτη «αυτοματοποίηση» της εκπαίδευσης.
Τελειώνοντας, θέλω να παρατηρήσω ότι τα εκπαιδευτήρια που αναλαμβάνουν ως εργολαβία την εκπαίδευση κουταβιών, παρέχουν σημαντικότατη βοήθεια στους λαγάδες που μέχρι σήμερα λόγω φόρτου εργασίας κατέληγαν αναγκαστικά στη λύση αγοράς του έτοιμου λαγόσκυλου. Με λίγη δική τους συμμετοχή, μπορούν να αποκτήσουν ένα λαγόσκυλο, που να το έχουν αναθρέψουν αυτοί, αποφεύγοντας το έτοιμο με τα όποια μειονεκτήματά του.

Ιούλιος 08
Μανούσος Χαλκιαδάκης