Νέο βιβλίο
Πρόλογος
 
Ένα ολοκληρωμένο & μοναδικό βιβλίο για
ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΟΥ ΛΑΓΟΥ
Μανούσος Χαλκιαδάκης

ΚΥΝΗΓΕΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ
Το παρακάτω κείμενο είναι άρθρο του συγγραφέα το οποίο έχει δημοσιευτεί στο περιοδικό ΚΥΝΗΓΕΣΙΑ ΚΑΙ ΚΥΝΟΦΙΛΙΑ και δεν αποτελεί ύλη του βιβλίου «Το Κυνήγι Του Λαγού».


Του Μανούσου Χαλκιαδάκη
www.lagokinigi.gr

Η συμπεριφορά του κάθε λαγού κατά τα πρώτα λεπτά της καταδίωξης είναι πολύ διαφωτιστική και καθοριστική για εμάς. Απ αυτή θα καταλάβομε την τακτική και τις διαδρομές που θα ακολουθήσει ο λαγός για να ξεφύγει. Ανάλογα λοιπόν κι εμείς θα καταστρώσουμε το σχέδιο δράσης μας. Η επιτυχία μας θα εξαρτηθεί σχεδόν αποκλειστικά από τη σωστή τοποθέτησή μας στο χώρο του κυνηγότοπου. Η μαγική λοιπόν λέξη της επιτυχίας είναι η λέξη πρόβλεψη. Πρόβλεψη του σωστού πόστου καρτεριού...


Μαγική λέξη η πρόβλεψη. Γιατί δεν υπάρχει κανένας λαγοκυνηγός που να προβλέπει πάντα σωστά. Για πολλούς μάλιστα λαγοκυνηγούς αποτελεί ένα "άπιαστο όνειρο". Αν εξαιρέσομε τους πέτρινους ξερότοπους που τους ζεστούς μήνες της έναρξης οι λαγοκυνηγοί κατ ανάγκη κυνηγούν το λαγό μόνο στο ξεφώλιασμα, σε κάθε άλλη περίπτωση το γύρισμα του λαγού και η επιτυχημένη επιλογή του καρτεριού είναι μονόδρομος για την κάρπωση του θηράματος, που δεν προλάβαμε να τουφεκίσομε στο ξεφώλιασμα.
Η καταδίωξη του λαγού από τα λαγόσκυλα αρχίζει μετά το ξεφώλιασμα του, από τη στιγμή που αυτά θα τον αντιληφθούν είτε βλέποντας τον, είτε με την μυρωδιά διαφυγής του και θα αρχίσουν να τον καταδιώκουν.
Είναι κατανοητό από όλους μας ότι την κούρσα της καταδίωξης την οδηγεί ο λαγός με βάσει το δικό του το σκεπτικό, τη δική του τη συμπεριφορά. Η συμπεριφορά όμως του ενός λαγού κατά τη διάρκεια της καταδίωξης δεν είναι ίδια και ομοιόμορφη με του άλλου, αλλά παρουσιάζει κάποιες διαφοροποιήσεις που οφείλονται σε πολλούς παράγοντες.
Για παράδειγμα, ένας σημαντικός παράγοντας είναι το φύλο του. Το γεγονός ότι ο θηλυκός λαγός παρουσιάζει μικρό κύκλο δίωξης με πολλές κυκλικές πορείες γύρω από την περιοχή κατοικίας του, ενώ ο αρσενικός απομακρύνεται πολύ κάνοντας μεγάλο κύκλο, λίγο - πολύ μας είναι γνωστό. Αν λοιπόν ξέρομε ότι ο καταδιωκόμενος λαγός είναι θηλυκός, τότε (ανάλογα και με άλλα δεδομένα), μάλλον θα προτιμήσομε ένα δευτερεύον καρτέρι κοντά στο γιατάκι που ξεσηκώθηκε, παρά ένα κλασσικό πόστο καρτεριού. Όμως, το ερώτημα που τίθεται στον κυνηγότοπο είναι: ποιος θα μας πει το φύλο του λαγού; και η απάντηση: η συμπεριφορά του ίδιου του λαγού στα πρώτα λεπτά της καταδίωξης!
Παρακάτω, αναλύοντας τη συμπεριφορά του λαγού, θα προσπαθήσομε να φθάσομε σε κάποιους απλούς κανόνες που θα μας βοηθούν να κάνουμε προβλέψεις με μεγάλο ποσοστό επιτυχίας.

Οι φάσεις της καταδίωξης
Για να βάλομε τα πράγματα σε μια σειρά, θα χωρίσομε τη φάση της καταδίωξης σε τρεις επί μέρους φάσεις:
Η πρώτη φάση θα συμπεριλάβει τις αρχικές αντιδράσεις του λαγού αφότου ξεσηκωθεί. Στη φάση αυτή κάνει πολλούς ελιγμούς με σκοπό να "ζεσταθεί" και να κερδίσει τα πρώτα μέτρα από τα λαγόσκυλα, για αυτό η συμπεριφορά του είναι απρόβλεπτη. Οι ελιγμοί που θα κάνει ο λαγός θα εξαρτηθούν από πολλούς παράγοντες όπως: το πόσο κοντά (δυναμικά) τον ξεφώλιασαν τα λαγόσκυλα και πόσο γρήγορα είναι αυτά, αν μπροσάλεψε (έσυρε) από τα λαγόσκυλα ή αν έχουν αυτά οπτική επαφή μ αυτόν ή όχι, από το μέγεθος του λαγού, από τη χρονική στιγμή της ημέρας (πρωί - μεσημέρι - απόγευμα) κ.λπ. Έτσι, η φάση αυτή διαρκεί από μερικά δευτερόλεπτα μέχρι το πολύ ένα - δυο λεπτά της ώρας.
Η δεύτερη θα συμπεριλάβει τη συμπεριφορά του από τη στιγμή που θα "στρώσει η καταδίωξη" μέχρι να κερδίσει αρκετό χρόνο από τα λαγόσκυλα. Στη φάση αυτή, ακολουθεί πορείες (αν είναι δυνατόν σε ανοιχτό έδαφος) για να αναπτύξει ταχύτητα και να μεγαλώσει την απόσταση ασφαλείας από αυτά. Έτσι αρχίζει να εξομαλύνεται η συμπεριφορά του και τότε λέμε ότι "στρώνει η καταδίωξη". Η φάση αυτή διαρκεί για όσο χρόνο τα λαγόσκυλα τον καταδιώκουν σταθερά χωρίς να τον χάνουν.
Η τρίτη αρχίζει από τη στιγμή που θα αρχίσουν τα λαγόσκυλα να τον χάνουν και να τον ακολουθούν αργά και με δυσκολία. Θα συμπεριλάβει τη συμπεριφορά και τα κόλπα του (όμοια με εκείνα της πρωινής διαδρομής καθίσματος) που απώτερο σκοπό έχουν να αποτελειώσουν τα λαγόσκυλα και να εξασφαλίσουν τη σωτηρία του.

Εμάς, μας ενδιαφέρει η αρχή της δεύτερης φάσης της καταδίωξης και πιο συγκεκριμένα τα πρώτα δύο - τρία λεπτά της. Στη φάση αυτή, που όπως είπαμε "στρώνει η καταδίωξη", ο λαγός αρχίζει με τη συμπεριφορά του (με τις πορείες που ακολουθεί) να μας δίνει πληροφορίες για τον εαυτό του. Το σημαντικό για εμάς είναι να καταλάβομε αν είναι αρσενικός ή θηλυκός, μεγάλος ή μικρός. Το φύλο του και η ηλικία του δηλαδή, γιατί ανάλογα με αυτά θα εξαρτηθεί η διαδρομή που θα ακολουθήσει κατά την καταδίωξη. Έτσι λοιπόν, γνωρίζοντας εμείς έστω και κατά προσέγγιση τη διαδρομή που θα ακολουθήσει ένας αρσενικός ή ένας θηλυκός ή ένας μεσόλαγος και ανάλογα πάντα με τη μορφολογία του κυνηγότοπου που έχομε μπροστά μας και τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν, θα διαλέξομε το καταλληλότερο καρτέρι σύμφωνα με την εμπειρία μας.

Οι συνήθειες του λαγού κατά τη φάση της καταδίωξης.
Ο λαγός γενικά είναι ζώο θαρραλέο και δεν παραδίδεται αμαχητί ποτέ στον εχθρό του, πλην όμως τα όπλα που χρησιμοποιεί για τη σωτηρία του είναι η ταχύτητα και το μυαλό του κι όχι η πάλη σώμα με σώμα με τον εχθρό του. Γι αυτό προτιμά σημεία του κυνηγότοπου που τα γνωρίζει πολύ καλά. Λογικό είναι να γνωρίζει "απ έξω κι ανακατωτά" την περιοχή που όλη τη νύχτα τριγυρίζει και βόσκει. Γνωρίζει ότι η γνώση του κυνηγότοπου θα του δώσει πλεονέκτημα έναντι του λαγόσκυλου. Θα οδηγήσει λοιπόν την κούρσα της καταδίωξης σε σημεία που τα γνωρίζει με την τελευταία τους λεπτομέρεια. Γνωρίζει επίσης πάρα πολύ καλά, ότι, για να διαφύγει από το λαγόσκυλο, πρέπει να του αποκόψει τη μία και μοναδική "γέφυρα επικοινωνίας" που έχει μαζί του: τα ίχνη του, την οσμή του. Πρακτικά η καταδίωξη δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια συνεχής προσπάθεια του μεν λαγόσκυλου να ακολουθεί την οσμή και μόνο την οσμή του λαγού τρέχοντας όσο μπορεί γρηγορότερα για να τον φτάσει, του δε λαγού να στήσει πολλές έξυπνες παγίδες και να εφαρμόσει τεχνάσματα που αποκλειστικό σκοπό έχουν να μπερδέψουν και να καθυστερήσουν το διώκτη του ώστε να χάσει τα ίχνη του.
Γι αυτό ο καταδιωκόμενος λαγός προτιμά να ξαναμπαίνει στην περιοχή βοσκής του. Ακριβώς για τους δυο παραπάνω λόγους: πρώτον για να κινηθεί σε γνώριμο έδαφος που ξέρει και την παραμικρή λεπτομέρεια (να παίξει εντός έδρας), και δεύτερον για να ανακατέψει τα ίχνη της διαφυγής του με τα ίχνη της νυχτερινής του διαδρομής.

Τι συνηθίζει ο λαγός στη δεύτερη φάση της καταδίωξης:
- Ο μεγάλος αρσενικός λαγός, συνηθίζει να ακολουθεί κυρίως ευθείες πορείες και να απομακρύνεται πολύ από το γιατάκι που ξεσηκώθηκε. Αυτό συμβαίνει γιατί κάθε νύχτα "αλητεύει" και απομακρύνεται πολύ μακριά από την περιοχή του με σκοπό την αναζήτηση τροφής αλλά κυρίως να ζευγαρώσει με λαγήνες. Πολλές φορές μάλιστα φιλοξενείται για ολόκληρη την ημέρα στο γιατάκι τους, που μπορεί να απέχουν ακόμα και 1-2 χιλιόμετρα από το δικό του γιατάκι. Έτσι με την πάροδο του χρόνου μαθαίνει πολύ καλά όλη την ευρείας έκτασης περιοχή στην οποία κάθε νύχτα κινείται. Αυτή λοιπόν τη γνώριμη και μεγάλη εδαφική έκταση χρησιμοποιεί για να διαφύγει από το λαγόσκυλο. Χαρακτηριστικό επίσης είναι το γεγονός ότι τόσο κατά την απομάκρυνσή του όσο και κατά την επιστροφή του συνηθίζει να ακολουθεί κλασικά μονοπάτια και "στράτες" που χαράζουν με τις οπλές τους στο χώμα τα κοπάδια των αιγοπροβάτων.
-Ο θηλυκός λαγός απομακρύνεται τόσο όσο χρειάζεται για την αναζήτηση της τροφής του. Του αρέσει να εξερευνά νέες περιοχές βοσκής που βρίσκονται περιφερειακά της περιοχής του αλλά ποτέ δεν απομακρύνεται τόσο πολύ όσο ο αρσενικός λαγός. Γενικά η περιοχή της νυχτερινής του δραστηριότητας παρουσιάζεται περισσότερο κυκλική γύρω από το γιατάκι του. Για το λόγο αυτό, οι πορείες διαφυγής του είναι κυκλικές γύρω από αυτό. Ανάλογα με τη διάρκεια της καταδίωξης, απομακρύνεται πολλές φορές προς την περιφέρεια του κύκλου της νυχτερινής του βοσκής και στη συνέχεια διαγράφοντας ημικύκλιο, γυρίζει πίσω περνώντας πολύ κοντά από το γιατάκι που ξεσηκώθηκε. Γενικά (ιδίως στον ανοιχτό κυνηγότοπο) αποφεύγει να ακολουθήσει μονοπάτια και να κινηθεί σε υπερυψωμένα σημεία π.χ. κεφάλια. Προτιμά οι διαδρομές διαφυγής του να ακολουθούν πλαγιές λόφων ή κοίτες ρυακιών και ρεματιές.
-Ο μικρός και ο μεσόλαγος είτε αρσενικός είναι είτε θηλυκός, λόγω του νεαρού της ηλικίας τους, δεν έχουν ακόμα προλάβει να εξερευνήσουν και να μάθουν πολύ καλά την περιοχή τους. Για το λόγο αυτό κινούνται κυκλικά και κοντά στο γιατάκι τους για την αναζήτηση της τροφής τους. Οι διαδρομές που ακολουθούν κατά την καταδίωξη είναι πολύ απρόβλεπτες. Δεν έχουν έντονα το στοιχείο της κυκλικής κίνησης. Η καταδίωξή τους δε "στρώνει" ποτέ, αλλά συνεχώς κάνουν ελιγμούς και αλλαγές πορείας όπως οι μεγάλοι λαγοί κατά την πρώτη φάση της καταδίωξης. Το πιο χαρακτηριστικό τους γνώρισμα είναι ότι "προχειροπιάνουν" πολλές φορές. Στην πρώτη ευκαιρία που θα πάρουν λίγα μέτρα από το λαγόσκυλο, λουφάζουν κατάχαμα ή τρυπώνουν μέσα στους θάμνους, αντί να συνεχίσουν γρήγορα και με παραπλανητικά κόλπα να προσπαθήσουν να απαλλαχτούν από αυτό. Οι πιο μικροί τη στιγμή που το λαγόσκυλο ανοίγει το στόμα του να τους δαγκώσει, λουφάζουν στη γη και αυτό με την ταχύτητα που έχει αναπτύξει περνά από πάνω τους. Αμέσως αλλάζουν κατεύθυνση προς τα πίσω. Εκεί λοιπόν που απομακρύνονται, τους βλέπομε να επιστρέφουν. Γενικά οι φωνές της καταδίωξης έχουν συνεχώς εξάρσεις και παύσεις. Εκεί δηλαδή που τον χάνουν και προχειροπιάνει σταματούν απότομα και σε λίγο ξαναπυκνώνουν ξεκινώντας από πολύ κοντινό σημείο από αυτό που τον έχασαν...
-Όλοι οι λαγοί, οποιουδήποτε φύλου και ηλικίας, κατά τη δεύτερη φάση της καταδίωξης συνηθίζουν να απομακρύνονται μέχρι την περιφέρεια του κύκλου της νυχτερινής τους βοσκής και μετά να επιστρέφουν πίσω προς το γιατάκι τους, ακολουθώντας συνήθως είτε κυκλική πορεία είτε αντίστροφα την πορεία της απομάκρυνσης. Το γιατάκι τους δηλαδή λειτουργεί σα σημείο αναφοράς, σα βάση στην οποία όσο και να απομακρυνθούν, θα επιστρέψουν πάλι πίσω και θα περάσουν πολύ κοντά από αυτήν.

Η επιλογή των καρτεριών
Οι παραπάνω συνήθειες είναι κεφαλαιώδους σημασίας για το λαγοκυνηγό. Από την εικόνα της καταδίωξης (από τις φωνές και τις πορείες), τη συμπεριφορά δηλαδή του λαγού, καταλαβαίνει εύκολα για τι λαγό πρόκειται.
Για τον αρσενικό λαγό θα προτιμήσομε κλασικά καρτέρια σε υπερυψωμένα σημεία με όσο γίνεται καλή ορατότητα. Έτσι θα ακούμε από μακριά τις φωνές τις καταδίωξης ώστε να ελέγχομε δύο - τρία μονοπάτια πιθανής επιστροφής. Αν δούμε από μακριά το λαγό που επιστρέφει, θα έχομε τη δυνατότητα της μικρής μετακίνησής μας σε καλλίτερο πόστο καρτεριού. Πάντα θα έχομε "πλάτη" στο γιατάκι που ξεσηκώθηκε και "πρόσωπο" προς το σημείο που περιμένομε να επιστρέψει με βάση τις φωνές της καταδίωξης. Θα πρέπει πάντα να έχομε υπ όψη μας ότι ο αρσενικός λαγός μπορεί να μην επιστρέψει καθόλου. Αυτό θα συμβεί γιατί δε βρισκόταν στη δική του περιοχή (που γιατακιάζει), αλλά ήταν μουσαφίρης κοντά στο γιατάκι της λαγήνας, που όπως είπαμε παραπάνω πολλές φορές φιλοξενείται από αυτήν κυρίως όταν το δικό του γιατάκι είναι μακριά. Το γιατάκι δηλαδή που θα λειτουργήσει σα σημείο αναφοράς για την επιστροφή του δε θα είναι αυτό της λαγήνας, αλλά το δικό του που είναι λογικό να είναι άγνωστο για εμάς.
Για το θηλυκό λαγό, θα αφήσομε τα κλασικά καρτέρια και θα μετακινηθούμε κοντά στο γιατάκι που ξεσηκώθηκε. Θα διαλέξομε ένα καρτέρι από το οποίο να ελέγχομε κάποιο χαμηλό σημείο χωρίς πολλή βλάστηση (να έχει δηλαδή ορατότητα). Ένα χαμηλό ξέφωτο, στην περίπτωση που ο κυνηγότοπος είναι πυκνός, είναι από τα καλλίτερα σημεία. Δεν είναι απαραίτητο να υπάρχει μονοπάτι. Εκεί θα καθίσομε και θα περιμένομε ήρεμοι και ακίνητοι, χωρίς να παρασυρθούμε από οποιαδήποτε αλλαγή πορείας φαίνεται να παίρνει η καταδίωξη και να μετακινηθούμε. Ο λαγός είναι αυτός που θα έρθει στο καρτέρι μας κι όχι εμείς αυτοί που θα αλλάζομε συνεχώς πόστο καρτεριού για να τον συναντήσομε.
Για το μεσόλαγο θα πράξομε ότι ακριβώς και με το θηλυκό λαγό προτιμώντας ένα καρτέρι όσο γίνεται πιο κοντά στο γιατάκι που ξεσηκώθηκε.
Πάντως, σε κάθε περίπτωση, αυτό που θα λειτουργεί σαν απαράβατος κανόνας για εμάς θα είναι η παραμονή μας στο καρτέρι μας σε ακινησία, μέχρι να επιστρέψει πίσω ένα από τα δύο: η ο λαγός, ή το λαγόσκυλο που αφού έχει χάσει τα ίχνη του λαγού θα εγκαταλείψει την προσπάθεια.

Γενικά στο κυνήγι αλλά περισσότερο στο λαγοκυνήγι, πολλά πράγματα είναι στενά συνδεδεμένα μεταξύ τους (συνυφασμένα ίσως ήταν η κατάλληλη λέξη). Όλα έχουν σχέση με τη βιολογία κι τις συνήθειες του λαγού. Για την επιλογή λοιπόν του καρτεριού από το λαγοκυνηγό απαιτείται εμπειρία και γνώση των συνηθειών του λαγού κατά τη φάση της καταδίωξης, κατά πρώτο λόγο με το φύλο και την ηλικία του και κατά δεύτερο λόγο με τη μορφολογία του κυνηγότοπου και τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν τη στιγμή της καταδίωξης.

Σεπτέμβρης 06
Μανούσος Χαλκιαδάκης