Νέο βιβλίο
Πρόλογος
 
Ένα ολοκληρωμένο & μοναδικό βιβλίο για
ΤΟ ΚΥΝΗΓΙ ΤΟΥ ΛΑΓΟΥ
Μανούσος Χαλκιαδάκης

ΚΥΝΗΓΕΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ
Το παρακάτω κείμενο είναι άρθρο του συγγραφέα το οποίο έχει δημοσιευτεί στο περιοδικό ΚΥΝΗΓΕΣΙΑ ΚΑΙ ΚΥΝΟΦΙΛΙΑ και δεν αποτελεί ύλη του βιβλίου «Το Κυνήγι Του Λαγού».


Του Μανούσου Χαλκιαδάκη
www.lagokinigi.gr

Η αποστολή του λαγόσκυλου είναι όχι μόνο να ξεμπερδέψει το λαβύρινθο των ιχνών του λαγού, αλλά να παραμείνει σταθερά προσανατολισμένο στην ίδια ιχνηλασία και να μην την «καβαλήσει» ακολουθώντας ίχνη άλλου λαγού ή άλλων τριχωτών που είχαν διασταυρούμενες πορείες με το λαγό που ιχνηλατεί. Τι ακριβώς είναι τα διασταυρούμενα ίχνη, πόσο επηρεάζουν την αποτελεσματικότητα των λαγόσκυλων και πως θα αντιμετωπίσουμε το σοβαρό αυτό πρόβλημα;

Ταυτόχρονα με τη διαδοχή της ημέρας από τη νύχτα, γίνεται μια πραγματική "αλλαγή φρουράς" στο ζωικό βασίλειο. Τα ζώα (όλοι οι ζώντες οργανισμοί)-πρωταγωνιστές της ημέρας, πηγαίνουν στη φωλιά τους για να ξεκουραστούν και να χωνέψουν την τροφή τους. Όμως η φύση δεν ησυχάζει. Κάποιοι άλλοι οργανισμοί ξυπνούν και πιάνουν δουλειά. Και δεν είναι λίγοι αυτοί. Εκατοντάδες θηλαστικά, πτηνά, έντομα και ερπετά. Ανάμεσά τους κι ο λαγός.
Ο λαγός βέβαια δεν είναι νυχτόβιο ζώο, αλλά γίνεται νυχτόβιο κατ' ανάγκη. Δε θα υπήρχε σήμερα λαγός αν έβγαινε τη μέρα για τροφή, για παιχνίδια και ζευγάρωμα. Κάθε χρόνο, ο αριθμός των λαγών που αφανίζεται μόνο από τα γερακοειδή, που τον αντιλαμβάνονται από κάποιες μικροκινήσεις που κάνει ενώ κάθεται μέσα στο γιατάκι του και τον κεραυνοβολούν εξ ουρανού, είναι πολύ μεγάλος, ιδίως σε ανοιχτούς και με μικρή βλάστηση κυνηγότοπους. Φανταστείτε τι θα γινόταν αν έβγαινε τη μέρα για βοσκή! Ολάκερος ο κόσμος θα ξεσηκωνόταν εναντίον του!
Όλη τη νύχτα αλωνίζει την περιοχή γύρω από το γιατάκι του σε ακτίνα κατά μέσο όρο 1,5 χιλιομέτρου. Αλλάζει τουλάχιστον 5-6 σημεία βοσκής μέσα στα οποία βόσκουν κι άλλοι λαγοί. Οι αρσενικοί λαγοί παλεύουν μεταξύ τους και κυνηγιούνται για πολλές εκατοντάδες μέτρα, προσπαθώντας ο καθένας να επικρατήσει σαν αρχηγός της περιοχής. Κυνηγούν μανιωδώς τις λαγήνες για κάμποση ώρα μέχρι να τις υποχρεώσουν με το ζόρι να δεχτούν να ζευγαρώσουν μαζί τους. Οι νεότεροι λαγοί μόλις βρεθούν μαζί, επιδίδονται σε πολλά τρεχαλητά. Μικροί και μεγάλοι λαγοί δέχονται επιθέσεις από διάφορα σαρκοφάγα νυχτόβια ζώα, πράγμα που τους υποχρεώνει να απομακρυνθούν και στη συνέχεια να επανέλθουν με προσοχή πίσω στην περιοχή τους. Η αλεπού ακολουθεί τα ίχνη του λαγού, ιδίως κατά το ξημέρωμα, και τον αναγκάζει να διανύει ατελείωτες διαδρομές για να απαλλαχτεί απ' αυτήν. Τέλος, τα ξημερώματα για να μπει με ασφάλεια στη φωλιά του, εφαρμόζει αυτά τα εκπληκτικής επινόησης και πολλές φορές ασύλληπτα για τον ανθρώπινο νου, τεχνάσματα της «διαδρομής καθίσματος» ή απλά «διπλά κόλπα» όπως συχνά τα αποκαλούμε και αναλύονται για πρώτη φορά διεθνώς με κάθε λεπτομέρεια στο βιβλίο «Το Κυνήγι Του Λαγού».
Από όλα τα παραπάνω καταλαβαίνομε ότι αν θα μπορούσαμε να ξεδιπλώναμε μια νυχτερινή διαδρομή κάποιου λαγού θα σχηματίζαμε μια ευθεία πολλών δεκάδων χιλιομέτρων.

Με το πρώτο χάραμα γίνεται η ακριβώς αντίστροφη κίνηση. Οι «ξενύχτηδες» και χορτάτοι πάνε για ύπνο, ενώ οι «ημερήσιοι» ξεκινούν για την αναζήτηση της τροφής τους.
Έτσι οι πρώτες ακτίνες του ήλιου φωτίζουν τη φύση κι ο παρατηρητής με κανένα τρόπο δεν μπορεί ούτε καν να υποψιαστεί την εικόνα που επικρατούσε στο ίδιο τοπίο πριν λίγη ώρα.
Εμείς οι λαγοκυνηγοί θα ξαμολήσομε το πρωί τα λαγόσκυλά μας στον κυνηγότοπο. Μια συνηθισμένη έκταση που ψάχνομε σε μια καλή κυνηγετική εξόρμηση είναι περίπου 1,5 έως 2 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Μέσα σ' αυτήν την έκταση, τα δικά μας λαγόσκυλα θα προσπαθήσουν να βρουν τα ίχνη ενός συγκεκριμένου λαγού. Αυτά τα ίχνη πρέπει να τα ακολουθήσουν χωρίς λάθος μέχρι να φθάσουν στο γιατάκι που κρύβεται αυτός ο λαγός και να τον ξεφωλιάσουν.
Παρατηρούμε λοιπόν ένα λαγόσκυλο να ιχνηλατεί. Εμείς βλέπομε τις κινήσεις του λαγόσκυλου. Σκεπτόμενοι απλοϊκά, παίρνομε σαν δεδομένο το γεγονός ότι ένας λαγός κινήθηκε στην περιοχή, άφησε τα ίχνη του και τώρα το λαγόσκυλο πρέπει να τα ακολουθήσει με ευκολία ιδίως αν, κατά τα φαινόμενα, επικρατούν καλές συνθήκες ιχνηλασίας. Δεν υπάρχει για εμάς κανένας λόγος που να δικαιολογεί την καθυστέρηση του λαγόσκυλου. Πολλές φορές ανυπομονούμε και ίσως να εκνευριστούμε αν το λαγόσκυλο μπερδεύεται και καθυστερεί. Πιστεύομε ότι το λαγόσκυλο δεν είναι καλό ή ότι κωλυσιεργεί άσκοπα... όμως τα δεδομένα είναι πράγματι έτσι, ή μήπως είναι πιο πολύπλοκα;

Τα διασταυρούμενα ίχνη.
Αλήθεια, αναρωτηθήκαμε ποτέ πόσοι λαγοί κινήθηκαν την προηγούμενη νύχτα είτε λίγο είτε πολύ, μέσα στην ίδια περιοχή που σήμερα προσπαθεί το λαγόσκυλο μας μέσα σ' αυτόν τον πανικό να ξεμπερδέψει τα ίχνη ενός μόνο λαγού και ιχνηλατώντας να τα ακολουθήσει μέχρι το γιατάκι του; Γιατί κάποιοι κινήθηκαν και τελικά κάθισαν (γιατάκιασαν) μέσα στην περιοχή αυτή. Κάποιοι άλλοι όμως ενώ κινήθηκαν μέσα στην περιοχή αυτή, τελικά γιατάκιασαν σε άλλη γειτονική περιοχή. Όλων όμως τα ίχνη έμειναν στο υγροποιημένο από τη νυχτερινή δροσιά έδαφος. Μεγαλύτερος λοιπόν θα είναι ο αριθμός των λαγών που κινήθηκαν μέσα σ' αυτήν την περιοχή, από τον πληθυσμό των λαγών που τελικά βρίσκονται (γιατακιάζουν) σ' αυτήν.
Στα δύσβατα πέτρινα βουνά που κρατούν πολλούς λαγούς γιατί τα ξετρύπια τους κρύβουν με ασφάλεια, μπορεί να κινούνται μέσα σε μια τέτοια περιοχή ακόμα και πενήντα (50) ή και περισσότεροι λαγοί, ενώ σε μια ομαλή και εύκολα προσβάσιμη περιοχή, ο αριθμός τους θα είναι πολύ λιγότερος. Όμως ακόμα και δέκα μόνο λαγοί να κινήθηκαν σ' αυτήν, σημαίνει αυτομάτως ότι τα ίχνη τους διασταυρώθηκαν τουλάχιστον κατά κάποιες δεκάδες φορές. Αν θα μπορούσε ποτέ να συμβεί, όλη τη νύχτα μια πανέξυπνη κάμερα να βιντεοσκοπεί τις κινήσεις των λαγών αυτών και να σημειώνει πάνω σε ένα χάρτη της περιοχής, με διαφορετικού χρώματος γραμμές, τις διαδρομές που ακολούθησαν, ο χάρτης αυτός θα έμοιαζε περισσότερο με μουντζούρα-ζωγραφιά ενός νηπίου που του δώσαμε μια λευκή κόλα χαρτί και δέκα διαφορετικού χρώματος μολύβια. Σκεφτείτε τώρα πόσο περισσότερο ανακατεμένες θα ήταν οι διαδρομές αυτές αν προσθέταμε και τις διαδρομές κάποιων άλλων ζώων (αλεπού, ζαρκάδι, αγριογούρουνο κ.λπ.) που τα ίχνη τους ιχνηλατεί το λαγόσκυλο μαζί με αυτά του λαγού!
Αξίζει λοιπόν να αποθηκεύσομε στη μνήμη μας την νοητή εικόνα μιας περιοχής γεμάτης με τις ανακατεμένες και πολύπλοκες αυτές γραμμές που η κάθε μία θα αντιπροσωπεύει τη διαδρομή του κάθε θηράματος. Γιατί αυτή είναι η πραγματικότητα που λίγο-πολύ επικρατεί κάθε πρωί σε κάθε κυνηγότοπο. Ένας πανικός από ίχνη πολλά και μπερδεμένα μεταξύ τους. Ένα μπερδεμένο σύνολο από δέκα ή και παραπάνω διαφορετικού χρώματος κλωστές. Αυτά είναι τα διασταυρούμενα ίχνη που το άριστο λαγόσκυλο καλείται να ξεμπερδέψει γρήγορα κι αλάθητα. Ποιο λοιπόν είναι το άριστο λαγόσκυλο;

Τα πράγματα είναι απλά και ξεκάθαρα: η λέξη που χαρακτηρίζει ένα άριστο λαγόσκυλο είναι η «αποτελεσματικότητα». Ένα λαγόσκυλο που «καβαλάει τους λαγούς» δεν μπορεί με κανένα τρόπο να είναι αποτελεσματικό («καβαλάει τους λαγούς» σημαίνει ότι ενώ ιχνηλατεί ένα λαγό, μόλις δυσκολευτεί ακολουθεί τα χνάρια άλλου λαγού που έτυχε τα ίχνη του να διασταυρώνονται με τα ίχνη του πρώτου λαγού που ιχνηλατούσε). Αντίθετα ένα λαγόσκυλο που επιμένει στην ιχνηλασία ενός συγκεκριμένου λαγού και δεν τον «καβαλάει», ιδίως αν είναι νεαρό στην ηλικία, αργά ή γρήγορα θα εξελιχθεί σε ένα άριστο λαγόσκυλο.
Είναι λογικό να μην ενδιαφερόμαστε για το αν θα «καβαλήσει» ένα λαγόσκυλο τα ίχνη βοσκής. Αντίθετα, αυτό που ενδιαφέρει όλους μας είναι να παραμείνει σταθερά προσανατολισμένο στην ιχνηλασία ενός λαγού από τη στιγμή που αρχίζει να μπαίνει στην πρωινή διαδρομή καθίσματος. Εδώ όμως βρίσκεται και η δυσκολία. Τα ίχνη βοσκής, επειδή ο λαγός δεν παίρνει κανένα μέτρο προφύλαξης γι' αυτά, πολύ δύσκολα τα «καβαλάει» το λαγόσκυλο, με μόνη εξαίρεση την περίπτωση που αυτά διασταυρώνονται με πολύ «ζεστά» διπλά ίχνη του ίδιου ή άλλου λαγού. Όμως τα ίχνη της διαδρομής καθίσματος επειδή ο λαγός προσπαθεί με κάθε τρόπο να τα μπερδέψει για να απαλλαχτεί από τους διώκτες του, είναι πολύ συνηθισμένο το φαινόμενο να κολλήσει το λαγόσκυλο σε κάποια δύσκολα «σταυρώματα» της διαδρομής αυτής και πάνω στην απελπισία του να «καβαλήσει», και να ακολουθήσει άλλα επίσης «ζεστά» διασταυρούμενα, στο σημείο αυτό, ίχνη άλλου λαγού. Έτσι θα συνεχίσει σε μια νέα ιχνηλασία. Όμως μετά από λίγο, σε κάποιο δύσκολο σταύρωμα της νέας αυτής ιχνηλασίας, θα «ξανακαβαλήσει» για να περάσει σε τρίτο λαγό... Κατ' αυτόν τον τρόπο δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος μιας ατελείωτης ιχνηλασίας που με μαθηματική ακρίβεια οδηγεί στο πουθενά, και που δυστυχώς είναι το κύριο χαρακτηριστικό γνώρισμα των περισσοτέρων λαγόσκυλων στην Ελλάδα.

Η αλεπού.
Ανάφερα παραπάνω ότι η αλεπού, ιδίως τα χαράματα, ακολουθεί το λαγό, ο οποίος διαισθάνεται την παρακολούθηση αυτή. Ο λαγός γενικά για να διαφύγει από κάποιον εχθρό που τον ακολουθεί από μακριά χωρίς να τον πιέζει άμεσα, δεν εξαφανίζεται τρέχοντας αλλά αρχίζει να εφαρμόζει πολύ γρήγορα και συνεχώς διπλά βήματα παραπλάνησης όπως αυτά της κανονικής διαδρομής καθίσματος, αλλά σε μεγαλύτερη εδαφική έκταση, με συνεχόμενα «διπλά» και δύσκολα σταυρώματα. Έτσι λοιπόν, αφ' ενός τα κόλπα της κανονικής διαδρομής καθίσματος τώρα πολλαπλασιάζονται και «επιμηκύνονται» σε πολύ μεγαλύτερη εδαφική έκταση, αφ' εταίρου ανακατεύονται και διασταυρώνονται πολλές φορές με τα ίχνη της αλεπούς που τον ακολουθεί. Το λαγόσκυλο σε λίγη ώρα θα ιχνηλατεί ακολουθώντας τα ίχνη του λαγού. Παράλληλα όμως θα φτάνουν στη μύτη του και οι οσμές των ιχνών της αλεπούς οι οποίες θα είναι πιο ξεκάθαρες γιατί η αλεπού βαδίζει απλά και σταθερά χωρίς να εφαρμόζει παραπλανητικά κόλπα όπως αυτά του λαγού. Επειδή η ιχνηλασία του λαγού θα γίνεται ολοένα και πιο δύσκολη, αρχίζει να απελπίζεται και αυξάνεται κατακόρυφα ο κίνδυνος να «καβαλήσει» το λαγό και να περάσει στην εύκολη ιχνηλασία της αλεπούς. Αν αυτό γίνει έστω και μια φορά και μάλιστα τύχει να ξεφωλιάσει την αλεπού, αυτομάτως μπαίνουν οι βάσεις για τη στροφή του ενδιαφέροντος του λαγόσκυλου στην αλεπού και μόνο οι «καμένοι» από την αλεπού λαγοκυνηγοί μπορούν να καταλάβουν τι επιπτώσεις μπορεί να έχει αυτό.
Στη νησιωτική Ελλάδα, κυρίως στην Κρήτη στις πετρώδεις και άγονες ορεινές εκτάσεις, δεν υπάρχουν αλεπούδες, αλλά εκεί υπάρχει (σε πολύ μικρότερο βαθμό βέβαια) το πρόβλημα με τις ημιάγριες αδέσποτες κατσίκες, τα «φουριάρικα» όπως λέγονται. Τα φουριάρικα ακίνητα, αφήνουν το λαγόσκυλο να πλησιάσει πολύ κοντά τους και με ένα πολύ νευρικό και ξαφνικό τίναγμα, όπως ακριβώς το ξεπέταγμα του λαγού, αρχίζουν να τρέχουν. Είναι πολύ εύκολο πάνω στην ένταση της ιχνηλασίας, να αρχίσει το λαγόσκυλο να τα καταδιώκει νομίζοντας τα για λαγό.

Η εκπαίδευση στα διασταυρούμενα.
Τα διασταυρούμενα ίχνη κατά την άποψη μου, είναι μια από τις βασικότατες έννοιες του λαγοκυνηγιού που εκτός από το πρακτικό κυνήγι, καθορίζουν σε πολύ μεγάλο βαθμό τον τρόπο και το πρόγραμμα εκπαίδευσης των κουταβιών. Γι' αυτό στο βιβλίο «Το Κυνήγι Του Λαγού» στο κεφάλαιο «εκπαίδευση του κουταβιού» αναλύω λεπτομερώς και επιμένω σε ένα εξειδικευμένο πρόγραμμα μεμονωμένης εκπαίδευσης του κουταβιού. Γιατί, με αυτήν την εκπαίδευση του κουταβιού, αποσκοπούμε αποκλειστικά στο να του μάθομε να ξεμπερδεύει στα σίγουρα τα διασταυρούμενα αυτά ίχνη και να παραμένει σταθερά προσανατολισμένο στην ιχνηλασία του ίδιου λαγού, εφαρμόζοντας μια αποτελεσματική μέθοδο ψαξίματος κι όχι «τσαλαβούτημα» στον κυνηγότοπο μέχρι να βρει κάποιο εύκολο λαγό και να τον ξεφωλιάσει.
Ακούμε πολλές φορές να λένε ότι για να διαλέξει ένα νεαρό λαγόσκυλο κάποιος έμπειρος λαγοκυνηγός, δε χρειάζεται αυτό να ξεφωλιάσει λαγό κατά τη δοκιμή που θα του κάνει. Μπορεί να απορρίψει ένα λαγόσκυλο που ξεφώλιασε λαγό ενώ να επιλέξει κάποιο άλλο που δεν ξεφώλιασε. Ποιο λοιπόν είναι το κριτήριο επιλογής; Το κριτήριο είναι η μέθοδος ψαξίματος που εφαρμόζει επιμένοντας σταθερά στην ίδια ιχνηλασία, ειδικότερα στα δύσκολα και καθοριστικά σταυρώματα της διαδρομής καθίσματος του λαγού. Γιατί τα δύσκολα αυτά σημεία της διαδρομής καθίσματος δεν ξεπερνώνται μόνο με την όσφρηση και το κόλλημα της μουσούδας στο έδαφος, αλλά με μια έξυπνη και αποτελεσματική μέθοδο ψαξίματος.
Τελειώνοντας θέλω να πω για άλλη μια φορά ότι οι καθαρόαιμες ράτσες λαγόσκυλων έχουν συγκεκριμένη μέθοδο ψαξίματος την οποία μεταδίδουν από γενιά σε γενιά. Είναι πολύ ευκολότερο λοιπόν σε ένα κουτάβι μιας καθαρόαιμης ράτσας να προσαρμόσομε ένα πρόγραμμα εκπαίδευσης που αποσκοπεί στο να βελτιώσει σε κάποια σημεία την εκ των προτέρων γνωστή σε μας μέθοδο ψαξίματος της ράτσας του, παρά να προσπαθούμε να γίνομε προφήτες και να αλλάζομε πολλές φορές τον τρόπο εκπαίδευσης ενός ημίαιμου για να φθάσομε (αν φθάσομε ποτέ) στο επιθυμητό αποτέλεσμα.

Γενάρης 06
Μανούσος Χαλκιαδάκης